Dikkati Yoğunlaştırmayı Öğrenmek
Kavramak için görmek, görmek için de dikkatle bakmak gerek.
“Pitigrilli”
“Ders çalışırken canım sıkılıyor. Dikkatimi bir konu üzerinde yoğunlaştıramıyorum, bir süre sonra başka şeyler düşündüğümü fark ediyorum. Çalıştığım, iyi öğrendiğimi düşündüğüm konuları bir süre sonra hatırlayamıyorum ya da konuyla ilgili bir soru ile karşılaştığımda çözemiyorum.” Türünden yakınmaları birçok öğrenciden duyarız. Bu tür yakınmalar öğrencinin dikkat yoğunlaştırma ile ilgili birtakım yanlışları olduğunun göstergesidir.
Bugün öğrendiğiniz bir konuyu bir yıl sonra hangi düzeyde hatırlayacağınız büyük ölçüde o konuya çalışırken ne kadar konsantre olduğumuz ile yakından ilgilidir.
Bu anlamda aklımızı bir fotoğraf makinesine benzetebiliriz. Eğer fotoğraf makinenizi, görüntüye net alacak bir biçimde ayarlar ve sıkı tutarsanız, iyi bir fotoğraf alabilirsiniz. Ancak bu koşullar yerine gelmemişse, fotoğraf bulanık çıkacak ve ne filmin banyosunda ne de baskısında hiçbir ustalık fotoğraftaki bozuklukları gideremeyecektir.
İşte bunun gibi zihninizi ne kadar zorlarsanız zorlayın, çalışırken iyi yerleştirmediğiniz bilgileri toparlayıp hatırlama olanağı bulamazsınız. Böyle durumlarda hepimiz hafızamızı suçlarız; oysa bu sonucun gerçek nedeni öğrenmeye çalışırken yeterli ölçüde konsantre olmayışımızdır.
O halde ne yapmalıyız? Bir konu üzerinde dikkatimizi yoğunlaştırmak için nelere dikkat etmeliyiz?
Konsantre olmak öğrenilebilen bir beceridir. Ancak bunun için dikkat edilecek bazı noktalar vardır.
- Dikkat için önce kesin bir amaç belirlenmelidir.
Kişinin çalışacağı konular üzerinde dikkat yoğunluğunun yüksek olması, kendini motive edebilmesiyle doğrudan ilgilidir. Kendini iyi derecede motive edebilmek ise severek, benimseyerek belirlediği bir amaçla mümkün olur.
Bunun için amaç belirlemeden bir çalışma yapmak yerine, sonunda ulaşmayı hedeflediğiniz amaç doğrultusunda bir çalışma yapmak, motivasyonunuzu dolayısıyla da konsantrasyonunuzu olumlu yönde etkileyecektir.
- Dikkat yoğunluğu için tam bir kararlılık gereklidir.
Konsantrasyon öncelikle tam bir irade ister. Hiç kuşkusuz dikkat sorununun temeli, işin başlangıcındadır. Bu gerçek size istek ve cesaret vermelidir.
Çünkü başlangıçta yenilgiyi kesinlikle reddetmek, konsantrasyonu öğrenmek için yeterli olduğunuz anlamını taşır. Daha işin başında tam bir ilgi ve özenle sarılırsanız çok geçmeden dikkati yoğunlaştırmayı bir alışkanlık haline getirebilirsiniz.
KARARLILIK BAŞARIYI GETİRİR
- Dikkati canlı tutabilmek için çalışmaya çeşitlilik getirmek şarttır.
Zihnimiz için, belli bir süreyi aşınca bir konu üzerindeki konsantrasyonu sürdürmek genellikle zordur. Çünkü zihnimiz, monoton bir çalışma düzeninde, farklı şeylerle meşgul olmaya başlayacaktır. Onun için çalışmanıza çeşitlilik getirmekte fayda vardır. Bu aşamada “Çalışmaya çeşitliliği nasıl getirebiliriz?” sorusu aklımıza gelecektir.
Bunun için öğrenmekte olduğunuz konuya değişik açılardan bakmayı ve değişik yönlerden yaklaşıp yorum getirmeyi öğrenmelisiniz.
Örneğin, bir ders için ayırdığınız çalışma süresini tekrar etme, not alma, test çözme, dinlenme, çalışma vb. gibi bölümlere ayırın. Kendiniz sorular üretin, önceki konularla günlük yaşantıyla bağlantı kurarak, konudan ayrılmadan yorum yaparak dikkatinizi dağıtmayacak bir çeşitlilik yaratın. Bunu yaparsanız dersi daha zevkli çalışabileceğinizi unutmayınız.
Bazen öğrenciler bir konuyu okumaktan sıkılırlar ve isteyerek okuyamazlar. Bu da öğrenmeyi ve dikkati toplamayı zorlaştırır. Daha önce gördüğünüz bir konuyu çalışacaksınız işe soru çözmekle başlayın. Önce soruyu yanıtlamaya çalışın sonra yanıta bakın. Yanlış ise niçin yanlış yaptığınızı araştırın. Konuya bakın, ben şunu bilmiyormuşum, bunu görememişim derseniz benzer sorularda bir daha aynı hataya düşmezsiniz. Bu bilgi daha kalıcı olacaktır ve ders daha zevkli hale gelecektir.
ETKİLİ DERS ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ
OKULDA ÖĞRENCİNİN BAŞARISINI
ÖNEMLİ ÖLÇÜDE ETKİLEYEN ÇALIŞMA ALIŞKANLIKLARI
* Planlı ve programlı çalışma
* Zamanın iyi kullanılması ve planlanması
* Çalışma ortamının düzenlenmesi
* Not tutma
* Etkili dinleme
* Verimli okuma
* Özet çıkarma
* Güdülenme
* Derse hazırlıklı gelme
* Tekrar
PLANLI VE PROGRAMLI ÇALIŞMA
Planlı çalışarak her işe gerektiği kadar zaman ayırabilirsiniz. Günü gününe çalıştığınız için sınavlar öncesinde aşırı çalışmaya gerek kalmaz. Çalışma veriminiz artar, öğrendikleriniz daha kalıcı ve etkili olur.
EĞER;
* Amaçsızsanız,
* Plan ve programsız çalışıyorsanız,
* Evin değişik yerlerinde çalışıyorsanız,
* Yatarak, uzanarak ders çalışıyorsanız,
*TV karşısında ya da müzik dinleyerek çalışıyorsanız,
* Ezberleyerek öğrenmeye çalıyorsanız,
* Kaynaklardan yararlanmıyorsanız,
YANLIŞ ÇALIŞIYORSUNUZ !
İYİ BİR DİNLEYİCİ OLMAK İÇİN
* Öğretmenin anlattıklarından yola çıkarak daha sonra neler
söyleyebileceğini tahmin edin.
* Öğretmen konuyu anlatırken ip uçları verebilir, bunlara dikkat
edin.
* Derse aktif katılın.
* Anlaşılmayan noktaları mutlaka öğretmenize sorun.
* Not tutarak dinlediklerinizi tekrar edin, böylelikle devamlı
uyanık kalabilirsiniz.
VERİMLİ OKUMA
* Bölüm içinde neler olduğunu öğrenmek için ana başlıklar, resim
ve şekilleri gözden geçirin.
* Göz atma sırasında kendinize konuyla ilgili sorular sorun.
* Kafanızda oluşan genel fikre ve çıkardığınız sorulara göre
metni okumaya başlayın.
* Metne ya da notlara bakmadan konuyu kısaca (4-5 dk.)
tekrarlayın.
ÖZET ÇIKARMA
Öncelikle kitaplardaki, bölüm-ünite sonlarındaki özetleri okuyarak, metin ile özeti karşılaştırarak bu konudaki becerinizi geliştirin.
GÜDÜLENME
“Çalışmaya başlayamıyorum”,
“Kitaba bakarak öylece oturuyorum” diyorsanız ?
* Bir amaç belirleyin.
* Belli bir zaman süreci içinde çalışmayı alışkanlık haline getirin.
* Yaşam büyük bir yarıştır; bu yarışta kazananlar da olur, kaybedenler de. “Siz hangi tarafta olmak istersiniz?” kazanmak için çaba gerekir. İşe çalışma düzeninizi değiştirerek başlayın.
TEKRAR :
Öğrenilen bilgilerin % 70’i 1 saat içinde,
% 80’i 24 saat içinde unutulmaktadır.
UNUTMAYI AZALTAN EN ÖNEMLİ ETKİNLİK TEKRARDIR !
* Sürekli ve belirli aralıklarla tekrar yapın.
* Özellikle uykudan önce yapılan tekrarlar unutmayı engeller.
O gün çalıştığınız dersleri uyumadan önce tekrar edin.
* Bilginin daha kalıcı olması için sabah kalktığınızda da tekrar
yapabilirsiniz.
* Haftanın belirli saatlerini, ayın belirli günlerini tekrar yapmak
amacıyla belirleyin.
* Tuttuğunuz notlarla tekrar yaparsanız zaman kazanırsınız.
* Bir başkasına anlatarak tekrar yapmanın da büyük yararı
vardır.
* Tekrar yaparken aynı türden dersleri bir arada çalışmayın.
Bu durum sıkıcı olacağı için dikkatinizi dağıtır.
* Tekrarlar sonunda konuyu ne derece bildiğinizi ölçmenin
yolu bol bol soru çözmektir.
ZAMANIN İYİ KULLANILMASI VE PLANLANMASI
Çalışmaya başlamada en çok zaman ve enerji kaybımız; ne çalışacağımıza karar verme, gerekli malzemeyi bir araya getirme, ön hazırlık yapma ve sonuç olarak çalışmaya oturma sürecinde meydana gelir.
Zamanı planlarken;
* Hangi dersin hangi saatte çalışılacağı planlanmalıdır.
* Çalışma sırasında her derse belirli bir süre ayrılmalıdır.
* En verimli çalışma aralıklı çalışmadır. 40 dakika çalışıp 10 dakika dinlenilmelidir.
* Birbirine benzeyen dersler üst üste çalışılmamalıdır.
ÇALIŞMA ORTAMININ DÜZENLENMESİ
Zamanı düzenlemek kadar, öğrencinin çalışma ortamını düzenlenmesi de çalışma verimini önemli ölçüde etkiler.
* Çalışma odası iyi havalandırılmış olmalı ve uygun bir ısıya sahip olmalıdır.
* Çalışma masasının etrafında öğrencinin dikkatini dağıtacak resimler, posterler olmamalıdır.
* Çalışma odası sakin ve gürültüsüz olmalıdır.
* Sadece masada ders çalışılmalıdır.
* Öğrencinin çalışması için bağımsız bir odası yoksa evin bir köşesi çalışma için ayrılmalıdır.
* Masanın üzerinde sadece çalışmanın malzemeleri bulunmalıdır.
NOT TUTMA
Okunan bilginin % 20’si,
Okuduktan sonra dinlenen bilginin % 40’ı,
okunup dinlendikten sonra yazılan bilginin % 60’ı akılda kalır.
* Bilgiyi saklamanın ve ilerde anımsamanın en etkili yolu not
almak, daha sonra bu bilgileri tekrarlamaktır.
* En etkili öğrenme öğrenci derse katıldığı zaman gerçekleşir.
Not alarak derse katılan öğrencinin dikkati dağılmaz.
* Not tutan öğrenci, notlarını not tuttuğu günün akşamı veya bir
sonraki dersten önce yeniden gözden geçirirse, konuyu
tekrarlamış olur.
( Not tutmada en önemli ilke, anlatılanları bire bir yazmak değil, önemli kısımları, ana düşünceleri dinleyenin kendi cümleleriyle yazmasıdır. Alınan notlar eve gelince temize çekilirse hafızaya daha iyi yerleşir.)
ETKİLİ DİNLEME
Derste dinleme yolu ile öğrenme, öğrencinin kendi başına öğrenmesinden hem daha etkili hem de daha kısa sürede gerçekleşir. | 
